e-prawo.edu.pl
prawo karne
Zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa.
Pytanie: Złożyłem zawiadomienie z art. 234 kk. Otrzymałem odmowę wszczęcia śledztwa - dochodzenia, ale prokurator wymienił nie tylko ów 234 kk, ale tez 233 kk. Czyli wygląda na to, ze z urzędu zainteresował sie składaniem fałszywych zeznań, które (to logiczne) idą zwykle w parze ze składaniem fałszywych zawiadomień. Rozumiem więc, że odmowa wszczęcia dochodzenia dotyczy art. 234 kk, a śledztwa 233 kk. Będę pisał zażalenie na tą decyzję i skoro w postanowieniu do mnie jako do pokrzywdzonego prokurator pisze też o art. 233 kk pomimo, że ja nie składałem w tym zakresie zawiadomienia, to rozumiem że i w tej sprawie przysługuje mi zażalenie na odmowę wszczęcia śledztwa. A w przypadku odmowy wszczęcia śledztwa, to już, z tego, co wiem, prokurator ma podać uzasadnienie. Jutro pójdę do prokuratury zapoznać się z aktami i będę pisał zażalenie, gdyż przestępstwa popełniono ewidentnie. Jeżeli prawdą jest, że odmowa wszczęcia śledztwa wymaga uzasadnienia, to czy zanim wystosuję zażalenie, to mam najpierw prawo zażądać tego uzasadnienia czyli uzupełnienia braku formalnego i dopiero po jego otrzymaniu wystosować zażalenie? I czy wskazane będzie wystosowanie dwóch pism osobno - jednego z zażaleniem na odmowę w sprawie 234 kk a drugiego z wnioskiem o uzupełnienia braku formalnego w sprawie 233 kk?
Porada prawna: Nie jest dla nas jasne na jakiej podstawie przyjął Pan, że odmowa wszczęcia śledztwa dotyczy czynu zawierającego znamiona opisane w art. 233 kk, a odmowa wszczęcia dochodzenia dotyczy czynu zawierającego znamiona opisane w art. 234 kk. Naszym zdaniem pismo, w którym prokurator odmówił wszczęcia śledztwa lub dochodzenia, sporządzone zostało na formularzu wspólnym dla odmowy wszczęcia zarówno śledztwa jak i dochodzenia. Prokurator nie skreślił niewłaściwego słowa, dlatego otrzymał Pan pismo zawierające "odmowę wszczęcia śledztwa - dochodzenia".
Co do przestępstwa z art. 233 § 1 i 4 kk, wyłączona jest możliwość prowadzenia postępowania przygotowawczego w formie dochodzenia, natomiast w stosunku do przestępstwa z art. 234 kk możliwe jest prowadzenie postępowania przygotowawczego zarówno w formie, dochodzenia jak i śledztwa.
Jeśli więc zarzucane sprawcy przestępstwa popełnione zostały jednym czynem (chodzi o jedno zdarzenie, które naruszyło dwa przepisy), postępowanie przygotowawcze będzie mogło sie toczyć jedynie w formie śledztwa. Jeśli natomiast zarzucane sprawcy czyny popełnione zostały w wyniku dwóch czynów, prowadzone będą mogły byc dwa postępowania przygotowawcze: co do przestępstwa z art. 233 § 1 i 4 kk w formie śledztwa natomiast co do przestępstwa z art. 244 kk w formie dochodzenia lub śledztwa.
Ponieważ otrzymał Pan odmowę wszczęcia śledztwa (dochodzenia) w jednym piśmie, prawdopodobnie chodzi o jedno zdarzenie - i w sprawie jednego zdarzenia odmówiono wszczęcia postępowania.
Co do braku uzasadnienia - być może zostało sporządzone, ale nie zostało Panu dostarczone (przez pomyłkę); warto skontaktować się z prokuraturą w tej sprawie. Jeśli uzasadnienia rzeczywiście nie sporządzono, to stanowi to brak orzeczenia wręcz uniemożliwiający kontrolę odwoławczą - co nie znaczy, że nie można go zaskarżyć, ale że pewnie zostanie uchylone i przekazane z powrotem do prokuratury.
Prawo do informacji o karalności.
Pytanie: Kiedyś złożyłem do prokuratury zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z art. 233 § 1 w postaci kłamstwa w oświadczeniu majątkowym wpisanego przez jednego z radnych. Później, gdy zapytałem pisemnie policję, na jakim etapie jest sprawa, odpowiedziano mi, że policja skierowała w tej sprawie do prokuratury wniosek o objęcie aktem oskarżenia. Więcej nie interesowałem się tą sprawa, ale do czasu gdy niedawno dowiedziałem się, ze ten radny - kłamca ponownie ubiega się o mandat radnego, na kolejną kadencję. Natomiast Państwo w odpowiedzi na moje pytanie poinformowali mnie niedawno, że osoba skazana za to przestępstwo, lub osoba wobec której sąd warunkowo umorzył sprawę, nie może zostać radnym. Czy ja mam możliwość sprawdzenia, jak zakończyła sie ta sprawa i czy ów radny nie próbuje bezprawne ponownie radnym zostać? Czy mogę skutecznie wystąpić o właściwe informacje do organów ścigania czy może do sądu?
Porada prawna: Z zadanego pytania wynika, że był Pan osobą zawiadamiającą organy ścigania o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W sprawie z art. 233 § 1 i § 4 prowadzi się śledztwo.
Zgodnie z art. 299 kpk w postępowaniu przygotowawczym pokrzywdzony i podejrzany są stronami. Zgodnie z art. 306 kpk, pokrzywdzonemu oraz instytucji państwowej, samorządowej lub społecznej, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie, przysługuje zażalenie na postanowienie o odmowie wszczęcia śledztwa, a stronom - na postanowienie o jego umorzeniu. Uprawnionym do złożenia zażalenia przysługuje prawo przejrzenia akt. Zatem, uprawnienie do przejrzenia akt nie przysługuje osobie zawiadamiającej nie będącej, ani pokrzywdzonym, ani instytucją wskazaną powyżej. Zgodnie z art. 305 § 4 kpk, o wszczęciu, odmowie wszczęcia albo o umorzeniu śledztwa zawiadamia się osobę lub instytucję państwową, samorządową lub społeczną, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie, oraz ujawnionego pokrzywdzonego, a o umorzeniu także podejrzanego - z pouczeniem o przysługujących im uprawnieniach. Natomiast art. 306 § 3 kpk stanowi, że jeżeli osoba lub instytucja, która złożyła zawiadomienie o przestępstwie, nie zostanie w ciągu 6 tygodni powiadomiona o wszczęciu albo odmowie wszczęcia śledztwa, może wnieść zażalenie do prokuratora nadrzędnego albo powołanego do nadzoru nad organem, któremu złożono zawiadomienie.
Jak rozumiemy jednak z opisu przedstawionego w pytaniu, najprawdopodobniej został Pan powiadomiony o wszczęciu śledztwa, jeżeli było inaczej, może Pan zastosować środki opisane powyżej. Przepisy kpk nie wskazują wprost na obowiązek organu poinformowania zawiadamiającego (na jego żądanie) o etapie, na którym znajduje się postępowanie. Można wskazać, że postępowanie przygotowawcze jest tajne, natomiast rozprawa, co do zasady odbywa się jawnie. Ogłoszenie wyroku odbywa się natomiast zawsze jawnie. Jawność wobec społeczeństwa podyktowana myślą o kontroli społecznej przebiegu postępowania sądowego. Zatem, uzyskanie informacji powinno być łatwiejsze od momentu, gdy sprawa wkroczyła na etap postępowania sądowego. Natomiast w przypadku postępowania przygotowawczego, organy je prowadzące mogą zasłaniać się tajnością postępowania. Wydaje się jednak, że powinny Pana poinformować, czy został wniesiony akt oskarżenia do sądu.